Het Radboud laat bedreigde werknemers in de kou staan

Inleiding

Door twee met de dood bedreigde werknemers niet bij te staan en geen aangifte te doen, schendt het Radboud ziekenhuis in Nijmegen zijn zorgplicht als werkgever.

Stel je eens voor. Jij wordt tijdens je werk samen met een collega met de dood bedreigd door twee net opgenomen patiënten. Het incident haalt de krant. Eerst lijkt het er op dat je baas helemaal achter je staat omdat hij aangifte tegen de daders overweegt. Vervolgens lees je in de krant dat hij zijn handen van je aftrekt. Je baas is niet alleen op zijn woord teruggekomen, maar verdraait de waarheid en is bang geworden:

'Wij als ziekenhuis kunnen zelf geen aangifte doen van verbaal geweld...Wij adviseren hen om aangifte te doen. Maar het is hún beslissing. Voor hun is onvoldoende duidelijk wat de consequenties zijn van aangifte doen. Denk aan het feit dat je naam in de aangifte komt te staan.'

Fijne baas is dat. Het klopt overigens niet wat ze zeggen: zowel de medewerkers als het ziekenhuis kunnen aangifte doen van de doodsbedreiging, volgens Stichting Arbeidsmarkt Ziekenhuizen (StAZ). Ziekenhuizen hoeven bij het doen van aangifte zelfs geen namen van de slachtoffers te noemen, ze kunnen volstaan met het adres en een contactpersoon van het ziekenhuis. Maar het Radboud kiest ervoor om het doen van aangifte af te schuiven op de bedreigde werknemers.

Wat was er gebeurd?
Twee jongens (18 en 19 jaar) reden vrijdagavond 15 januari in Nijmegen met hun scooter een voetganger aan en bedreigden vervolgens in het UMC Radboud een arts en verpleegkundige met de dood, terwijl die bezig waren het leven te redden van diezelfde voetganger. De 50-jarige man overleed uiteindelijk aan zijn verwondingen. Een bizar tafereel, maar kennelijk lang niet uniek tegenwoordig.

Geweld tegen hulpverleners
In 2008 kreeg 65% van de werknemers met een publieke taak te maken met agressie en geweld. Dit verwerpelijke gedrag is nauwelijks afgenomen ten opzichte van 2007. Een manier om dit tegen te gaan, is dat alle betrokkenen daarin hun verantwoordelijkheid nemen. Niet in de eerste plaats door de werkgevers (die plek is voorbehouden aan de daders) maar ook niet in de laatste plaats. Een werkgever dient er alles aan te doen zodat zijn werknemers veilig hun werk kunnen doen. Laat een werkgever dat na, dan schendt hij daarmee zijn zorgplicht.

Maatstaf zorgplicht
In de meeste gevallen heeft schending van de zorgplicht met nalaten van de werkgever te maken. De werkgever heeft verzuimd om afdoende maatregelen te nemen om blootstelling aan gevaar te minimaliseren. Het is onmogelijk de werknemer tegen elk denkbaar gevaar (arbeidsongevallen, beroepsziekten) te beschermen. De werkgever dient echtrer wel maatregelen te nemen ter voorkoming van een ongeval, beroepsziekte of ander gevaar, die in redelijkheid van hem mogen worden verwacht.

Beroepsziekte, ongeval?
Valt een doodsbedreiging van een arts onder de noemer ongeval of beroepsziekte? Gezien de frequentie waarmee hulpverleners met geweld te maken krijgen, valt ervoor te pleiten dat het een beroepsziekte geworden is. Het is in ieder geval een beroepsgevaar tegenwoordig. Als dit gevaar bekend en reëel is, des te belangrijker is het dat de werkgever zich daar altijd bewust van is en daarnaar handelt. De werkgever dient bijvoorbeeld zijn veiligheidsbeleid hierop af te stemmen. Met deze kennis bekijken we opnieuw het handelen van het Radboud.

Zo simpel kan het zijn
Als de werkgever een gevaar bekend is (rondvliegend puin op de bouwplaats bijvoorbeeld) en er redelijkerwijs mogelijkheden zijn om dat gevaar te verkleinen (het dragen van een helm), dan dient de werkgever die mogelijkheden ook te benutten (het verstrekken van helmen). Dat maakt onderdeel uit van zijn zorgplicht.

Toegepast op het Radboud-incident:

Als het Radboud weet dat twee van zijn medewerkers met de dood worden bedreigd (bekend zijn met het gevaar) en het deze werknemers kan afschermen voor daders en media door aangifte te doen, de beveiliging en toezicht kan verscherpen en hen met daad en kracht kan bijstaan (mogelijkheden tot verkleinen van het gevaar) dan dient het Radboud dat te doen. Nou, dan ben je er.

Schending eigen afspraken

Het ziekenhuis schendt met zijn nalatigheid bovendien zijn eigen afspraken. Doe altijd aangifte bij bedreiging, staat er in het convenant Veilige Publieke Taak dat tussen Binnenlandse Zaken en diverse brancheorganisaties is gesloten. Toch lijkt dit weinig ziekenhuizen (of de verantwoordelijke minister) bekend. Ook Ziekenhuis Lievensberg in Bergen op Zoom past er nu voor om aangifte te doen tegen familieleden van een overleden patiënte die volgens getuigen ziekenhuispersoneel hadden bedreigd.

Werkgever: neem verantwoordelijkheid

In een tijd waarin het kennelijk doodnormaal is om als burger hulpverleners lastig te vallen en met de dood te bedreigen, moeten ziekenhuizen en andere werkgevers van hulpverleners hun verantwoordelijkheid nemen en hun werknemers daadkrachtiger en consequenter gaan bijstaan. Hierdoor wordt een duidelijk signaal afgegeven, dat nu ontbreekt. Bovendien is dat ook zo afgesproken en behoort het tot de plicht van iedere goede werkgever.

Michael Kruyswijk, eindredactie JuroFoon

Update 26/1

Er is wat commotie ontstaan over het kunnen doen van aangifte door de werkgever. Het OM geeft desgevraagd aan wij niet van de regels op de hoogte zijn. Het OM legt uit:

'Bedreigd zijn is niet voldoende, je moet je bedreigd gevoeld hebben...De werkgever is zelf niet bedreigd, kan zich dus ook niet bedreigd gevoeld hebben en kan dus geen aangifte doen. Het is een subjectieve waarneming.'

Wat een opmerkelijke reactie. In art 161 Sv staat toch niet: 'Ieder die het gevoel heeft dat een strafbaar feit is begaan, is bevoegd daarvan aangifte of klachte te doen'? Hoe dan ook, in de brochure Reactiemogelijkheden – De mogelijkheden van werkgevers met publieke taken in de aanpak tegen agressie en geweld – staat het volgende te lezen:

In principe kan iedereen die kennis draagt van een strafbaar feit daarvan aangifte doen. Dit geldt ook voor de werkgever. De werkgever kan om verschillende redenen aangifte doen namens de werknemer, bijvoorbeeld vanwege een mogelijk schadeverhaal en/of wanneer de werknemer geen aangifte wil doen uit angst voor wraakacties. Het komt ook voor dat de werknemer wel aangifte wil doen, maar daar zelf psychisch of fysiek niet toe in staat is. De werkgever kan dan, met een schriftelijke volmacht van de werknemer, namens hem aangifte doen.

Deze brochure van het ministerie van Binnenlandse Zaken is tot stand gekomen in samenwerking met het Ministerie van Justitie (ook bekend als het ministerie waar het OM onder valt).

Bron: De Gelderlander, Het Parool, BN/DeStem, Veiligezorg, Voortgangsrapportage programma Veilige Publieke Taak,

Nursing

Onder meer: LJN BI5004, BI1010, BH5031, BC9225, AZ6717, BJ4769.

Bron: Jurofoon.nl ?